อุโมงค์ปิยะมิตร (Piyamit Tunnel) สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2519 โดยพรรคคอมมิวนิสต์มลายา (เขต 2) เพื่อใช้เป็นฐานปฏิบัติการลับในพื้นที่ชายแดนไทย–มาเลเซีย อุโมงค์ถูกขุดด้วยแรงงานคนล้วนภายในระยะเวลาเพียงประมาณ 3 เดือน สะท้อนถึงการวางแผนและความร่วมมืออย่างเป็นระบบ

โครงสร้างอุโมงค์มีความยาวราว 1 กิโลเมตร ลักษณะคดเคี้ยวซับซ้อน มีหลายทางแยกเพื่อป้องกันการติดตาม ภายในแบ่งเป็นโซนชัดเจน เช่น ห้องพักอาศัย ห้องพยาบาล ห้องเก็บเสบียง อุโมงค์สื่อสาร และสถานีวิทยุ นอกจากนี้ยังมีช่องระบายอากาศและทางออกหลายจุดเพื่อความปลอดภัยในกรณีฉุกเฉิน

หนึ่งในจุดเด่นทางวิศวกรรมคือ “เตาไร้ควัน” ซึ่งออกแบบให้สามารถประกอบอาหารโดยไม่ปล่อยควันออกสู่ภายนอก ลดความเสี่ยงในการถูกตรวจจับจากฝ่ายตรงข้าม แสดงถึงภูมิปัญญาและเทคนิคการเอาตัวรอดในสภาพสงคราม

บริเวณรอบอุโมงค์เป็นป่าดิบชื้นที่อุดมสมบูรณ์ อากาศเย็นตลอดปี มีพันธุ์ไม้หายากและ “ต้นไม้พันปี” หรือ ต้นสมพงยักษ์ขนาดใหญ่ที่มีรากแผ่กว้าง เป็นอีกหนึ่งไฮไลต์สำคัญของพื้นที่

ปัจจุบันได้รับการพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และธรรมชาติ มีการจัดแสดงอาวุธ เครื่องใช้ และภาพถ่ายในอดีต เพื่อถ่ายทอดเรื่องราวชีวิตความเป็นอยู่ของอดีตสมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์มลายา นักท่องเที่ยวสามารถเดินสำรวจเส้นทางจริงภายในอุโมงค์ พร้อมเรียนรู้ทั้งด้านประวัติศาสตร์ การทหาร และวิถีชีวิตในพื้นที่ป่าชายแดนได้อย่างใกล้ชิด

• รถยนต์: จากตัวเมืองเบตง ใช้ทางหลวงหมายเลข 410 มุ่งหน้าทิศเหนือประมาณ 5 กิโลเมตร จากนั้นเลี้ยวเข้าสู่ทางหลวงชนบทอีกประมาณ 11 กิโลเมตร ตามป้ายอุโมงค์ ถนนลาดยางแต่คดเคี้ยวตามภูเขา ควรขับขี่ด้วยความระมัดระวัง

• สวมรองเท้ากระชับ เหมาะกับการเดินในพื้นที่ชื้นและมีบันได

• แนะนำไปช่วงเช้า อากาศดี มีโอกาสเจอหมอก

• ควรเผื่อเวลาเดินชมอุโมงค์และจุดรอบๆ อย่างน้อย 1–2 ชั่วโมง

• อย่าพลาดถ่ายรูปต้นไม้พันปีบริเวณทางออกอุโมงค์

ค่าเข้าชม:

• ผู้ใหญ่: 40–60 บาท

• เด็ก: 20–30 บาท

• ชาวต่างชาติ: 80–100 บาท (ราคาอาจเปลี่ยนแปลงตามนโยบายสถานที่)

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดทุกวัน เวลา 08.00 – 16.30 น.