วัดกลางวรวิหาร (Wat Klang Worawihan)  เป็นพระอารามหลวงชั้นตรีชนิดวรวิหารที่มีความสำคัญทั้งในด้านประวัติศาสตร์ ศิลปกรรม และความศรัทธาของชุมชนชาวปากน้ำ สมุทรปราการ เดิมวัดแห่งนี้มีชื่อว่า “วัดตะโกราย” ตามลักษณะพื้นที่ดั้งเดิมที่เคยมีต้นตะโกขึ้นอยู่จำนวนมาก ก่อนจะได้รับการบูรณะและยกฐานะเป็นวัดสำคัญของเมืองในสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์วัดตั้งอยู่ในเขตเมืองเก่าปากน้ำ ซึ่งในอดีตถือเป็นพื้นที่ยุทธศาสตร์สำคัญในการป้องกันพระนครทางปากอ่าวแม่น้ำเจ้าพระยา ทำให้วัดแห่งนี้มีความเกี่ยวข้องกับชุมชนพ่อค้า ขุนนาง และชาวเรือมาตั้งแต่สมัยอยุธยาตอนปลาย จึงสะท้อนให้เห็นการผสมผสานทางวัฒนธรรมทั้งไทย จีน และตะวันตกผ่านสถาปัตยกรรมภายในวัดอย่างชัดเจน

จุดเด่นที่สุดของวัดคือ “พระอุโบสถหลังเก่า” ซึ่งเป็นตัวอย่างสถาปัตยกรรมไทยสมัยปลายอยุธยาที่ได้รับอิทธิพลศิลปะแบบจีนและวิลันดา (Dutch/VOC influence) อย่างเด่นชัด ตัวอาคารมีลักษณะฐานเตี้ย ผนังหนา ช่องหน้าต่างขนาดเล็ก และหลังคาที่ไม่สูงชันมาก แตกต่างจากพระอุโบสถไทยภาคกลางทั่วไปหน้าบันตกแต่งด้วยเครื่องถ้วยจีน กระเบื้องเคลือบ และปูนปั้นลวดลายพรรณพฤกษา ซึ่งเป็นรูปแบบนิยมในสมัยรัชกาลที่ 3 อันเป็นยุคที่การค้ากับจีนรุ่งเรืองมาก ภายในพระอุโบสถยังคงปรากฏร่องรอยจิตรกรรมฝาผนังเก่า แม้บางส่วนจะเลือนหายไปตามกาลเวลา แต่ยังสามารถเห็นรายละเอียดของภาพพุทธประวัติ ทศชาติชาดก และลวดลายเมฆแบบจีนได้อย่างชัดเจน

พระประธานสำคัญของวัดคือ “หลวงพ่อพระพุทธชัยมงคล” พระพุทธรูปปางมารวิชัยที่ชาวสมุทรปราการให้ความเคารพอย่างมาก เชื่อกันว่าผู้ที่มาสักการะจะได้รับความเป็นสิริมงคล ความปลอดภัยในการเดินทาง และความเจริญก้าวหน้าในชีวิต โดยเฉพาะในอดีตที่ชาวเรือและพ่อค้ามักมากราบไหว้ก่อนออกเรือองค์พระมีลักษณะศิลปกรรมแบบรัตนโกสินทร์ตอนต้น พระพักตร์ค่อนข้างอิ่มเอิบ พระขนงโก่ง และมีเปลวรัศมีสูง แสดงถึงอิทธิพลศิลปะที่พัฒนาต่อเนื่องมาจากสมัยอยุธยาด้านหน้าพระอุโบสถมี “พระปรางค์” ที่สร้างขึ้นในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ มีลักษณะสูงเพรียวตามแบบพระปรางค์ไทย ภายในบรรจุพระบรมสารีริกธาตุและวัตถุมงคลสำคัญ พระปรางค์องค์นี้ถือเป็นจุดเชื่อมโยงระหว่างคติความเชื่อแบบอยุธยากับศิลปกรรมรัตนโกสินทร์

บริเวณรอบวัดยังมีเจดีย์ราย ศาลาการเปรียญไม้ และกุฏิเก่าแก่หลายหลัง ซึ่งบางส่วนยังคงโครงสร้างไม้แบบดั้งเดิมเอาไว้ ทำให้บรรยากาศของวัดยังคงความเป็นวัดชุมชนโบราณริมแม่น้ำเจ้าพระยาได้อย่างชัดเจนวัดกลางวรวิหารไม่ได้เป็นเพียงศาสนสถาน แต่ยังเป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรรมของชุมชนปากน้ำมายาวนาน ในอดีตวัดเคยเป็นสถานที่ศึกษาพระปริยัติธรรมและเป็นศูนย์รวมกิจกรรมของชาวบ้านในช่วงเทศกาลสำคัญต่าง ๆ เช่น งานทอดกฐิน งานสงกรานต์ และประเพณีทางน้ำของชาวปากอ่าว

ด้วยทำเลที่อยู่ใกล้แม่น้ำเจ้าพระยาและตัวเมืองเก่า ทำให้วัดแห่งนี้สะท้อนภาพความรุ่งเรืองของสมุทรปราการในฐานะ “เมืองหน้าด่านทางทะเล” ได้อย่างชัดเจน ทั้งในด้านศิลปกรรม วิถีชีวิต และประวัติศาสตร์การค้าในอดีต

• รถไฟฟ้า: ลงสถานี “ปากน้ำ” (สายสีเขียว) จากนั้นต่อรถตุ๊กตุ๊กหรือมอเตอร์ไซค์รับจ้างเข้าสู่วัด (ระยะทางประมาณ 1–2 กิโลเมตร)

• รถประจำทาง: สาย 25, 102, 142, 145, 507, 508, 511 ลงป้ายตลาดปากน้ำแล้วเดินต่อหรือต่อรถรับจ้าง

• รถยนต์: ขับมาทางถนนสุขุมวิท มุ่งหน้าเข้าตัวเมืองสมุทรปราการ (ปากน้ำ) วัดตั้งอยู่ใกล้กับศาลากลางจังหวัด

ค่าเข้าชม:

• ฟรี (ไม่มีค่าเข้าชม)

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดทุกวัน เวลา 08:00 – 17:00 น.